Broadcast (yayın) iletim, bire-tüm iletişimde, bir cihazın ağdaki tüm cihazlara mesaj göndermesini ifade eder.
Multicast (çoklu-yayın) iletimi, bir hostun multicast grubuna abone olan seçili host grubuna tek bir paket göndermesini sağlayarak trafiği azaltır.
Lamer, hacking ve bunun için gereken bilgisayar uzmanlığı ve programlama yeteneğinin nesnel yönleri yerine, çoğunlukla öznel taraflarıyla ilgili, gösteriş yapma dikkat çekme ve çevredekilerin ilgisini toplama amacındaki kişidir. İnternette forum açıp ya da irc kanallarında toplanarak grup oluşturduktan sonra başkalarınca hazırlanmış exploit ve solucanları kullanarak web sitelerine saldırır, kullanıcı hesaplarını ele geçirmeye çalışır. Elde ettikleri hesap bilgilerini kullanarak kişisel bilgisayarlara, mail hesaplarına ya da zayıf sunuculara internet üzerinden girerek zarar vermeye çalışırlar. Aralarında 'DoS Attack' olarak bilinen Denial of service saldırısı kullanıp bazı web hostinglerine ait serverlara erişimi güçleştirmeye ya da ağır zarar vermeye çalışanları da mevcuttur.
Lamerın, hazır yazılımları kullanmayı becererek geçici ve kısa süreli olsa dahi zarar verebilenlerine çoğunlukla Script kiddie, bunun dışındakilere ise doğrudan Lamer denilir. Genellikle saldırganlık güdüleri öğrenme isteklerinden baskındır. Bu yüzden işin bilgiye dayanan bölümü ile uğraşmaktan hoşlanmazlar ya da uğraşsalar bile yeterli becerileri olmadığı için bir şey anlamazlar.
Güvenlik, “gizlilik”, “bütünlük” ve “erişilebilirlik” olarak isimlendirilen üç unsurdan oluşur.
21 FTP (File Transfer Protocol): İstemcinin bilgisayarı ile bir bilgisayar ağındaki sunucuya dosya göndermeyi sağlayan ağ protokolüdür. FTP’ye günlük internet kullanıcıları ihtiyaç duymaz. Fakat internet site geliştiricileri FTP’yi hemen hemen her gün birçok kez kullanır. FTP protokolü TCP/IP ağı üzerinden bilgisayarlara erişim sağlayabilir ve dosya paylaşımı yapabilir.
22 SSH (Remote Login Protocol): Uzak sunucu bağlantı protokolüdür. Ağ üzerinde bulunan bir sunucuya bağlanmaya ve bağlanılan sunucu üzerinde komut çalıştırma, dosya transferi gibi işlemleri gerçekleştirmeye olanak sağlar. Güvenli iletişim kanalları gerektiren durumların tamamında kullanılabilmektedir. POP3 mail protokolü gibi iletişimini şifrelenmemiş şekilde gerçekleştiren servisler SSH üzerinden aktarılarak şifreli ve güvenli duruma getirilebilir.
23 TELNET: Uzak bilgisayarların birbirleriyle haberleşmeleri, erişim ve komut verebilmeleri için telnet üzerinden haberleşme sağlanır. Telnet sayesinde TCP/IP protokolü üzerinden, internet ağı kullanarak uzaktaki makinaya bağlanabilir. Eski bir bağlantı protokolü olduğu için bu portta güvenlik açığı oluşabilir. Dikkat edilmesi gerekir.
25 SMTP (Simple E-posta Transfer Protocol): Bir e-posta göndermek için sunucu ile istemci arasındaki iletişimi sağlayan protokoldür. Sadece e-posta yollamak için kullanılan bir protokoldür. İstemci bilgisayar SMTP sunucusuna bağlanarak gerekli kimlik bilgilerini gönderir, sunucunun onay vermesi halinde gerekli e-postayı sunucuya iletir ve bağlantıyı sonlandırır. E-posta almak için POP3 veya IMAP protokolünü kullanır.
53 DNS (Domain Name Service): Alan isimlendirme sistemi olarak adlandırılır. İnternetin telefon rehberidir. İsimlerin IP’ye dönüştürülmesi maksadıyla kullanılır. Bu sistem 256 karaktere kadar da büyüyebilir. DNS aynı zaman da bilgisayar ya da bilgisayar sistemleri ile çalışan cihazların IP’lerini çözerek birbirleri ile haberleşmelerini sağlar. DNS günlük hayatta IP adreslerinin ezberinin zor olmasından dolayı, alan adı oluşturarak kolaylık sağlamıştır.
80 HTTP (Hyper Text Transfer Protocol): Bilginin sunucudan kullanıcıya nasıl ve ne şekilde aktarılacağını gösteren protokoldür. İnternet kullanıcıları aktif olarak kullanmasa da arama çubuğunda bu protokol zaten yer alır. En basit haliyle, web sayfalarının görüntülenmesini sağlar. Günlük hayatımızda internette yaptığımız her türlü surfu bu protokol sayesinde yaparız.
110 POP3 (Post Office Protocol): Emailleri serverdan çekip lokalde saklamamıza imkân veren, çektiğimiz zaman bu mailleri serverdan silmemize olanak sağlayan, webmail ve diğer email sağlayıcıları tarafından başka bilgisayarlardan erişim sağlanamayan email protokolüdür. 3 rakamı, protokolün sürüm numarasıdır. POP3 kolaylığı ve görevleri az hata oranıyla yerine getirmesiyle oldukça popülerdir. Email alımı içinde genel olarak 110 portu kullanır.
115 SFTP (Secure File Transfer Protocol): Güvenli dosya aktarım protokolüdür. SFTP bir SSH bağlantısından yararlanır. Bu sayede web sitesi dosyaları yönetilirken de ek bir güvenlik düzeyi sağlayabilir. SFTP yerel ve uzak bilgisayarlar arasında dosyaları yüklemek veya indirmek için kullanılır.
139 NetBIOS (Network Basic Input/Output System): LAN üzerinde farklı bilgisayarların birbiri ile iletişim kurmasını sağlayan bir protokoldür. LAN üzerinde iki bilgisayar arasında veri paylaşımı için kullanılan bu port 139 portu olarak geçmektedir.
143 IMAP (Internet Message Access Protocol): POP3 gibi mailleri yerel email istemcilerine almak için kullanılır. Bu protokolde POP3’e göre en büyük fark, sadece email header bilgisi indirilmesidir. Çift yönlü iletişime sahiptir.
161 SNMP (Simple Network Management Protocol): Basit ağ yönetim protokolüdür. Ağı yönetmede, ağ yöneticisine yardımcı olan basit bir protokoldür. Geniş ağlarda, cihazların yönetimini ve denetimini kolaylaştırmak için tasarlanmıştır.
443 SSL (Secure Sockets Layer): Güvenli Soket Katmanı olarak da bilinir. Web sitelerine güvenli bağlantıyı sağlayan sertifikalardır.
445 SMB (Server Message Blocked): Server-client arasındaki iletişimi sağlayan bir protokol. Paylaşılan dosyalara erişimi, ağlar, yazıcılar ve çeşitli bağlantıları sağlar. SMB istemci-sunucu uygulamasıdır.
514 SysLog: Linux sistemlerdeki loglama yapısına verilen addır. Syslog, Linux sistemlerde yapılan her işlemin kaydının tutulduğu sistemlerdir. 514. Portu kullanır. Sistem yöneticileri için büyük önem taşır. Sistem üzerindeki anomaliler bu sayede tespit edilebilir.
3306 MySQL: Uzay bilgisayarda MySQL erişim sağlayabilmek için kullanılan port numarası 3306’dır. Veritabanı yönetim sistemidir.
3389 RDP (Remote Desktop Connection): Uzak Masaüstü Bağlantısıdır. Windows bulunan aynı ağdaki herhangi bir makinaya bağlanmaya yarar.
Classic Ethernet:
1976 yılında Bob Metcalfe ve arkadaşı David Boggs tarafından üretilen Ethernet Classic-Ethernet(Klasik-Ethernet) adını almıştır. Üretilen bu Klasik-Ethernet’ in standartlaştırılmış farklı çeşitleri vardır. Bunlardan bazıları 10BASE-5, 10BASE-2 ve 10BASE-T‘ dir.
10BASE-5:
10BASE-5 aynı zamanda Thick-Ethernet(Kalın Ethernet) olarakta anılır.
Bunun sebebi veri iletiminde kullanılan koaxial kablonun oldukça kalın olmasıdır.
Thick-Ethernet Ağ Topolojilerinden Bus topolojisini kullanır. 10BASE-5 standardını tanımlayacak olursak “10” rakamı transfer hızını, “BASE” kullanılan bandın çeşidini ve “5” rakamı max. segment uzunluğunu belirtir.
Thick-Ethernet’ in max. segment uzunluğu 500 yard, yaklaşık 500m’ dir.
Thick-Ethernet’ in dezavantajları arasında yer alan maliyet sorunları ve kullanılan kalın koaxial kablonun döşenmesinde yaşanan zorluklardan dolayı Thin-Ethernet geliştirildi.
10BASE-2:
10BASE-2 aynı zamanda Thin-Ethernet(İnce Ethernet) olarakta anılır.
Bunun sebebi veri iletiminde kullanılan koaxial kablonun Thick-Ethernet’ te kullanılan kabloya göre kat kat daha ince olmasıdır.
Thin-Ethernet’ te Thick-Ethernet gibi Bus-Topolojisini kullanmaktadır.
10BASE-2 standardını tanımlayacak olursak “10” rakamı transfer hızını, “BASE” kullanılan bandın çeşidini ve “2” rakamı max. segment uzunluğunu belirtir.
Thin-Ethernet’ in max. segment uzunluğu 200 yard, yaklaşık 185m’ dir.
10BASE-T:
Thin ve Thick-Ethernet’ e kıyasla 10BASE-T standardı Yıldız-Topoolojisini kullanmaktadır.
Veri göndermek içinse Kategori 3(CAT 3) Twisted-Pair(çift bükümlü) bakır kablo kullanılır.
Kullanılan bu kablo telefon kablosunun biraz daha iyi versiyonudur ve toplam sekiz damarı(dört çift damar) vardır.
Fakat bu dört çift damarın sadece ikisi kullanılmaktadır. Bunlardan birisi veri göndermek için, diğeri ise veri almak içindir.
Hatta gönderilen veri Manchester Kodlama yöntemi ile kodlanarak gönderilir.
CS(Carrier Sense): Bir networkte hat üzerinde birden fazla network adaptörü bağlı ise öncelikle hattın veri göndermek için uygun olup olmadığının denetlenmesidir.
MA(Multiple Access): Ağda veri gönderilecek network kartını kontrol etmek için, veri gönderecek olan network kartı bir broadcast paketi gönderir ve veriyi alacak ağ kartına o anda başka bir veri gönderilmiş olup olmadığının kontrol edilmesidir.
CD (Collision Detection): Ağdaki iki adaptör kartı aynı anda birbirlerine veri gönderiyor ise bu durumda Collision Detection meydana gelir. Bu durum oluştuğunda her iki ağ kartına da veri iletilmemiş olacaktır. Bu durumu ortadan kaldırmak için networkte bir JAM sinyali oluşur böylece ağdaki veri aktarımı bir süreliğine durmuş olur, ağ kartları random olacak bir sürenin ardından tekrar veri aktarımına devam ederler.
Bilgisayar ağlarında birçok bilgisayar aynı (ortak) taşıyıcı üzerinden bilgi göndermek zorundadırlar.
Bu taşıyıcı elektrikli ya da optik kablo, WLAN'da frekans olabilir.
Birden çok bilgisayarın aynı anda gönderme yapma isteği çakışmalara sebep olacaktır.
CSMA/CD bu iletişimi kontrol eden bir protokoldür.
Bu protokol OSI modelinin 2. katmanında(Veri Bağı Katmanı) MAC bölümünde bulunur.
SELECT * FROM Personel ORDER BY Meslek_Kodu ASC, Bolum DESC
Eğer bir tablodaki tüm kayıtlar ile diğer tablodaki birleştirme koşulunu sağlayan kayıtları döndürmek istersek right ve veya left outer join kullanırız. Mesela tüm bölümleri (hiç öğrencisi olmayanlar da dahil) ve bir bölüme kayıtlı öğrencileri sorgulamak istersek:
SELECT * FROM bolum b LEFT JOIN ogrenci o ON b.bid = o.bid
Inner join en çok kullanılan join türüdür ve her iki tablodaki ortak kayıtları döndürür. Bir başka ifade ile iki tablonun kesişimini döndürür.
Yazılımın iç yapısı hakkında bilgi sahibi olunmadan yani koda bakılmadan sistemin işlevselliğini ölçmeye yarayan test tekniğidir.
Kara kutu testlerindeki amaç, gereksinimleri karşılayan çıktıların alınıp alınmadığını ölçümlemektir.
Bilgisayar Ağlarında Yapı olarak 4 tip adresleme kullanılır.
• 1-Fiziksel Adresleme
• 2-Mantıksal Adresleme
• 3-Port Adresleme
• 4-Özel Adresleme
Vekil sunucu veya yetkili sunucu, (İngilizce: İngilizce: proxy server veya yalnızca İngilizce: proxy )
Bu durumda, örneğin bir ağ sayfasına erişim sırasında doğrudan bağlantı yerine:
Bu teknoloji, birçok avantaj sağlar:
1.Physical Layer (Fiziksel Katman)
Fiziksel katman verinin kablo üzerinde alacağı yapıyı tanımlar. Veriler bit olarak iletilir. Bu katman bir ve sıfırların nasıl elektrik, ışık veya radyo sinyallerine çevrileceğini ve aktarılacağını tanımlar. Gönderen tarafta fiziksel katman bir ve sıfırları elektrik sinyallerine çevirip kabloya yerleştirirken, alıcı tarafta fiziksel katman kablodan okuduğu bu sinyalleri tekrar bir ve sıfır haline getirir.
Fiziksel katman veri bitlerinin karşı tarafa, kullanılan medya(kablo, fiber optik, radyo sinyalleri) üzerinden nasıl gönderileceğini tanımlar. Veri iletiminin mümkün olabilmesi için iki tarafın aynı kurallar üzerinde tanımlanmış olması gerekir.
Hub (Göbek) 1.katmanda çalışan bir cihazdır. Bu cihazlar gelen veriyi bir takım elektrik sinyalleri olarak gören ve bu sinyalleri çoğaltıp, diğer portlarına gönderen bir cihazdır.
Fiziksel Katmanın İletişim Kuralları; DSL, ISDN, RS-232,802.11a/b/g/n
2.Data Link Layer(Veri Bağlantı Katmanı)
Veri bağlantı katmanı fiziksel katmana erişmek ve kullanmak ile ilgili kuralları belirler. Bu katmanda Ethernet ya da Token Ring olarak bilinen erişim yöntemleri çalışır. Bu erişim yöntemleri verileri kendi protokollerine uygun olarak işleyerek iletirler. Veri bağlantı katmanında veriler ağ katmanından fiziksel katmana gönderilirler. Bu aşamada veriler belli parçalara bölünür. Bu parçalara paket ya da çerçeve (frame) denir. Çerçeveler verileri belli bir kontrol içinde göndermeyi sağlayan paketlerdir.
Veri bağlantı katmanının büyük bir bölümü ağ kartı içinde gerçekleşir. Veri bağlantı katmanı ağ üzerindeki diğer bilgisayarları tanımlama, kablonun o anda kimin tarafından kullanıldığının tespiti ve fiziksel katmandan gelen verinin hatalara karşı kontrolü görevini yerine getirir.
Veri bağlantısı katmanı iki alt bölüme ayrılır:
- Media Access Control (MAC)
- Logical Link Control (LLC)
MAC alt katmanı veriyi hata kontrol kodu(CRC), alıcı ve gönderenin MAC adresleri ile beraber paketler ve fiziksel katmana aktarır. Alıcı tarafta da bu işlemleri tersine yapıp veriyi veri bağlantısı içindeki ikinci alt katman olan LLC'ye aktarmak görevi yine MAC alt katmanına aittir.
LLC alt katmanı bir üst katman olan ağ katmanı için geçiş görevi görür. Protokole özel mantıksal portlar oluşturur(Service Access Points, SAPs). Böylece kaynak makinada ve hedef makinada aynı protokoller iletişime geçebilir(örneğin TCP/IP<-->TCP/IP). LLC ayrıca veri paketlerinden bozuk gidenlerin(veya karşı taraf için alınanların) tekrar gönderilmesinden sorumludur. Flow Control yani alıcının işleyebileğinden fazla veri paketi gönderilerek boğulmasının engellenmesi de LLC'nin görevidir.
Ayrıca switch (anahtar) 2.katmanda çalışan bir cihazdır. Çünkü 2. katmanda tanımlı MAC adreslerini algılayabilirler ve bir porttan gelen veri paketini (yine elektrik sinyalleri halinde) sadece gerekli olan porta (o porttaki makinanın MAC adresini bildiği için) yollayabilirler.
Veri Bağlantısı Katmanın İletişim Kuralları; Ethernet, Token Ring, FDDI, PPP, ATM, HDCL
3.Network Layer (Ağ Katmanı)
Ağ katmanı veri paketine farklı bir ağa gönderilmesi gerektiğinde yönlendiricilerin kullanacağı bilginin eklendiği katmandır. Bu katmanda veriler paket olarak taşınır.
Ağ katmanında iki istasyon arasında en ekonomik yoldan verinin iletimi kontrol edilir. Bu katman sayesinde verinin yönlendiriciler (router) aracılığıyla yönlendirilmesi sağlanır.
Ağ aşamasında mesajlar adreslenir ayrıca mantıksal adresler fiziksel adreslere çevirilir. Bu aşamada ağ trafiği, yönlendirme gibi işlemler de yapılır.
IP protokolü bu katmanda çalışır.
Ağ Katmanın İletişim Kuralları; IP, ICMP, IPsec, ARP, RIP, BGP, IPX
4.Transport Layer (Taşıma Katmanı)
Taşıma katmanı üst katmanlardan gelen veriyi ağ paketi boyutunda parçalara böler. TCP, UDP, SPX protokolleri bu katmanda çalışır. Bu protokoller hata kontrolü gibi görevleri de yerine getirir.
Bu katmanda veriler kesim (segment) halinde taşınır.
Taşıma katmanı üst katmanlara taşıma servisi sağlar ayrıca ağın servis kalitesini artırır (QoS – Quality of Service).
Taşıma katmanı verinin uçtan uca iletimini sağlar. Verinin hata kontrolü ve zamanında ulaşıp ulaşmadığı kontrol edilir. Taşıma katmanı ayrıca veriyi üst katmanlara taşıma görevi yapar.
Taşıma Katmanın İletişim Kuralları; DCCP, SCTP, SPX,TCP, UDP
5.Session Layer (Oturum Katmanı)
Oturum katmanında iki bilgisayardaki uygulama arasındaki bağlantının yapılması, kullanılması ve bitilmesi işlemleri yapılır. Bir bilgisayar birden fazla bilgisayarlarla aynı anda iletişim içinde olduğunda, gerektiğinde doğru bilgisayarla konuşabilmesini sağlar. Bu, sunum katmanına yollanacak veriler farklı oturumlarla birbirinden ayrılarak yapılır.
NetBIOS, RPC, Named Pipes ve Sockets gibi protokoller bu katmanda çalışır.
Oturum Katmanın İletişim Kuralları; NetBIOS, SIP, SAP, LDP
6.Presentation Layer (Sunum Katmanı)
Sunuş katmanının en önemli görevi yollanan verinin karşı bilgisayar tarafından anlaşılacak şekilde çevrilmesidir. Bu sayede farklı programların birbirlerinin verisini kullanabilmesi mümkün olur.
Sunum katmanı uygulama katmanına verileri yollar daha sonra bu katmanda verinin yapısı, biçimi ile ilgili düzenlemeler yapılır, verinin formatı belirlenir. Ayrıca verinin şifrelenmesi, açılması, sıkıştırılması da bu katmanda yapılır.
GIF, JPEG, TIFF, EBCDIC, ASCII vb. bu katmanda çalışır.
Sunum Katmanın İletişim Kuralları; ASCII, MIDI, EBCDIC, MPEG
7.Application Layer (Uygulama Katmanı)
Uygulama katmanı bilgisayar uygulaması ile ağ arasında bir arabirim sağlar. OSI katmanları arasında sadece bu katman diğer katmanlara servis sağlamaz. Uygulamaların ağ üzerinde çalışması sağlanır.
Uygulama katmanı ağ servisini kullanacak olan programdır. Bu katman kullanıcıların gereksinimini karşılar. SSH, telnet, FTP, TFTP, SMTP, SNMP, HTTP, DNS protokolleri ve tarayıcılar bu katmanda çalışır.E-posta ve veritabanı gibi uygulamalar bu katman aracılığıyla yapılır.
Uygulama Katmanın İletişim Kuralları; HTTP, SMPTP, POP, SNMP, FTP, Telnet
Veri bağlantısı katmanı veya 2. Katman: (İngilizce: Data Link Layer)
Veri bağlantısı katmanı donanım katmanına erişmek ve kullanmak ile ilgili kuralları belirler. Veri bağlantısı katmanının büyük bir bölümü ağ kartı içinde gerçekleşir. Veri bağlantısı katmanı ağ üzerindeki diğer bilgisayarları tanımlama, kablonun o anda kimin tarafından kullanıldığının tespiti ve fiziki katmandan gelen verinin hatalara karşı kontrolü görevini yerine getirir.
Veri bağlantısı katmanı,fiziki katmandan alınan bitleri veya bir üstteki ağ katmanından aldığı veri paketlerini çerçeve adı verilen bir formata dönüştürür.
Veri bağlantısı katmanı iki alt bölüme ayrılır:
| Veri Bağlantısı | LLC |
|---|---|
| MAC |
Data Definition Language (DDL) ifadeleri veritabanındaki yapı tanımlamaları için kullanılır. Örnek olarak:
Data Manipulation Language (DML) ifadeleri verileri yönlendirmekte kullanılır. Tabloya kayıt girmek, kayıt silmek ve güncellemek gibi işlemlerin yapılması . Örnek olarak:
Data Control Language (DCL) ifadeleri izinleri yönetmek için kullanılır.
Transaction Control (TCL) ifadeleri DML ifadeleri tarafından yapılan değişiklikleri yönetmek için kullanılır.
Preorder sıralaması yaparken şu kural esas alınır KÖK SOL SAĞ.
İlk kök yazılır sonra varsa solu yazılır solda da varsa tekrar sol yazılır yoksa sağ yazılır.
Preorder: 25-14-7-5-10-7-23-17-24-23-40-34-36-48
İnorder sıralaması yaparken şu kural esas alınır SOL KÖK SAĞ.
İlk sol yazılır sonra kök yazılır en son sağa geçilir.
Inorder: 5-7-7-10-14-17-23-23-24-25-34-36-40-48
Postorder sıralaması yaparken şu kural esas alınır SOL SAĞ KÖK.
İlk sol yazılır sonra sağ yazılır en son kök yazılır.
Postorder: 5-7-10-7-17-23-24-23-14-36-34-48-40-25
